6 stycznia Uroczystość Objawienia Pańskiego - Epifania- Trzech Króli - Szczodry Dzień

Strona główna » Aktualności » 6 stycznia Uroczystość Objawienia Pańskiego - Epifania- Trzech Króli - Szczodry Dzień


6 STYCZNIA - URCZYSTOŚĆ OBJAWIENIA PAŃSKIEGO

EPIFANIA - TRZECH KRÓLI - SZCZODRY DZIEŃ 


 

To najstarsze chrześcijańskie święto. Uroczystość Objawienia Pańskiego w tradycji ludowej nazywana jest świętem Trzech Króli lub szczodrym dniem (nawiązanie do darów jakie złożyli Trzej Królowie).

Liczba królów została przyjęta od faktu złożenia trzech darów: złota- symbol chwały, godności, mądrości, wartości uznawanych za najcenniejsze, kadzidła- symbol boskości i mirry- symbol cierpienia Chrystusa.

Kacper to imię pochodzące prawdopodobnie z języka perskiego i oznacza mężny, wspaniały; Melchior- imię z języka hebrajskiego i znaczy król, Bóg jest moją światłością; Baltazar- imię z języka babilońskiego, jego znaczenie można przedstawić jako niech Bal chroni króla.

Trzej mędrcy symbolizują młodych, starych, dojrzałych, symbolizują przyszły Kościół. Podobnie jak Oni silni wiarą szukali króla, którego nie widzieli, ale pokładali w Nim nadzieję. Tak też świat chrześcijański pokłada nadzieję w Bogu, którego nie widział, codziennie Go szuka i wierzy w Jego moc. Ponieważ objawienie to nie akt, lecz proces, którego zwieńczeniem jest wiara.

Na pamiątkę darów katolicy poświęconą kredą kreślą na drzwiach wejściowych swoich domostw litery: K+M+B oraz cyfry zapisujące dany rok. Można też napisać C+M+B wraz z datą. C- Cogito- dowiaduję się, poznaję, tak jak dowiedzieli się o Zbawicielu, poznali Go, złożyli mu hołd trzej królowie; M- Matrimonium- małżeństwo, gody w Kanie Galilejskiej, pierwszy cud Jezusa; B- Baptismus- chrzest Jezusa w rzece Jordan. Znaki te można też przetłumaczyć Niech Chrystus błogosławi temu domowi.

 

 

Ze świętem Trzech Króli związane są liczne zwyczaje:

- gospodarze obchodzili z rodziną domostwa, zwierzęta, ule, okadzali je „nowym” ogniem pochodzącym od światła świecy przyniesionego ze świątyni na zabezpieczenie, pomyślność, dostatek.

- w tym dniu tradycja nakazuje we wszystkich rodzinach obdarowywanie się drobnymi darami. Dzieci otrzymują jabłka i orzechy żeby były zdrowe i silne. Na Kurpiach, Warmii i Mazurach dorośli obdarowywali się nowymi latkami, ciastem obrzędowym, które domownikom miało zapewnić szczęście, pomyślność. Na Kaszubach ofiarowywano szczodraki, ciasto obrzędowe w formie rogala nadzianego kapustą, cebulą, grzybami, serem. Szczodraki maja bogatą symbolikę, jeżeli rok był pomyślny wykonywali je z białej mąki i nadziewano mięsem, grzybami. Gdy rok był mniej zasobny, rogaliki były małe z mąki zmieszanej z otrębami bez nadzienia. W tym dniu obowiązkowo zapraszamy gości, gospodynie podejmują świątecznym obiadem, kolacją. Wszyscy zebrani bawią się w Króla Migdałowego, w tym celu gospodynie wypiekają placek Trzech Króli, jedna część placka zawiera migdał. Uczestnik spotkania, który sięgnie po takie ciastko zostaje Królem Migdałowym. Wykorzystanie migdałów do wróżb przyczyniło się do powstania powiedzenia Która dostała migdała, dostanie i Michała. Od XVI wieku na stołach polskich króluje placek z migdałem GORENFLOT. Wypieka się go w specjalnej formie, ośmiokątnej, siedem części placka podajemy gościom, ósma część przeznaczona jest dla Boga.

 

 

 

W tym dniu domostwa otwierają się na różne grupy kolędnicze, między innymi chodzą szczodraki, tak było na pograniczu mazowiecko-łęczyckim i sieradzkim. Za wykonanie kolędy otrzymywali ciasto obrzędowe szczodraki w kształcie bułeczek, precelków, kogutków, kurek, gąsek.

 

Piecone scodroki, piecone.

Ślicna pani dejcie nim tu wiktu,

Dejcie glunek chleba,

Zapłaci wom Pan Jezus

Z wysokiego nieba.

Niech będzie pochwalony

 

Boguszyce, pow. rawski

 

 

Scodry wiecór, dobry wiecór,

Trzej królowie przyjechali,

Nas po scodrokach rozesłali.

I nom tyz dary dali:

Mire, kadzidło ofiarowali:

Złoto króla, kadzidło kapłana

A mira oznacza męke Pana

 

Nagórzyce, pow. piotrkowski

 

Trzej Królowie zapowiadają zmiany w przyrodzie: Trzej Królowie wichry ciszą i krzyżyki na drzwiach piszą, Królowie pod szopę, dnia na kurzą stopę, Na Trzech Króli panowanie przybywa dnia na kura pianie.

 

Dzień 6 stycznia- Trzech Króli to jedyny dzień w roku, w którym wierzący i agnostycy spotykają się razem w przestrzeni sacrum i profanum jakim jest ulica, stają się darem dla siebie, budując w ten sposób wspólnotę, której wyrazem jest Miłość.

Więcej informacji na temat obrzędowości związanej z dniem 6 stycznia można przeczytać w publikacji autorstwa Aldony Plucińskiej Polskie świętowanie. Adwent*Gody*Zapusty

 


 

Opracowanie: etnograf Aldona Plucińska

 Współpraca: etnolog Michał Świercz 

Zabytki pochodzą ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi

 

Ilość wyświetleń: 120