Jajko

Strona główna » Działy » Wirtualne Muzeum » Wielkanoc » Jajko
Jajko-Wielkanocny symbol rodzącego się życia
 
Zwyczaj malowania, ozdabiania jajek znany był już w starożytnej Mezopotamii, Egipcie czy w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Na ziemiach polskich pisanka pojawia się około X wieku . Wzór nanoszono gorącym woskiem a następnie barwiono w łupinach cebuli lub ochry na brązowy kolor.
Prawie do końca XX wieku barwienie jaj odbywało za pomocom naturalnych barwników:
 
Brązowy (rudy, żółty)- łupiny cebuli, glinka ochry
Czarny- kora dębu, olchy lub łupiny orzecha włoskiego
Żółto- złocisty - kora młodej jabłoni lub kwiat nagietka
Niebieski - płatki kwiatu bławatka
Fioletowy - płatki kwiatu ciemnej malwy
Zielony - pędy młodego żyta lub listki barwinka pospolitego
Różowy - sok z buraka
Szary srebrzysty - opiłki żelaza.
 
 
Również w tym czasie stosowano tradycyjne techniki ozdabiania jaj:
 
Pisanki
 
–(najstarsza z technik batikowa) mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie, pisanie wzorów na skorupce jajka gorącym roztopionym woskiem, a następnie zanurzenie w barwniku. Narzędziami do pisania często były szpilki, igły szydła, słomki, zaostrzone drewienka czy też kozik . W niektórych rejonach Polski pisanki wykonywane były bez narzędzi, poprzez nakrapianie wosku na jaja albo nanoszenie prostych elementów graficznych rozgrzanym końcem świecy
 
Drapanki
 
- zabarwione jajko ostrym narzędziem drapano tworząc wzór.
 
Kraszanki
 
( inaczej malowanki lub byczki) – technika polegająca na gotowaniu jaj w
naturalnych barwnikach.
 
Oklejanki
 
- ozdabianie płatkami kwiatów , skrawkami kolorowego papieru, tkaniny,
również nicią lub włóczką wełnianą itp.
 
Nalepianki
 
– popularne zwłaszcza w okolicach Łowicza i dawnym województwie
krakowskim . Powstają przez ozdabianie jajek różnobarwnymi wycinankami z papieru.
 
Obecnie różnorodność barwników, materiałów, technik zdobniczych pozwala odejść od tradycyjnych pisanek, kraszanek czy drapanek. Wykonywane są „pisanki” ażurowe, robione z bawełny szydełkiem , z ciastoliny a ostatnio bardzo popularną metodą zdobienia jest tzw: quilling (zwijanie i nalepianie kolorowych pasków papieru tworząc wszelakie wzory).
Warto odwiedzić oczywiście po okresie pandemi , Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu otwarto tu stałą ekspozycję ponad 1000 pisanek.

tekst: Barbara Chlebowska

Ilość wyświetleń: 193