Piątek

Strona główna » Działy » Wirtualne Muzeum » Wielkanoc » Wielki Tydzień » Piątek

Wielki Piątek

to dzień największej żałoby, a zarazem wielkiej radości i zwycięstwa dla katolików. Patrzą oni na tajemnicę Wielkiego Piątku poprzez brzask poranka Wielkanocnego. Te dwa dni wyrażają, że zło zostaje pokonane dobrem, śmierć zwyciężona życiem, fałsz pokonany przez prawdę, noc przez dzień. 
Ewangeliści bardzo szczegółowo opisali mękę i śmierć Chrystusa. Tego dnia nie jest sprawowana w świątyniach msza święta.
Wieczorem wierni gromadzą się w kościołach i uczestniczą w nabożeństwie wielkopiątkowym. Kapłani odziani są w szaty koloru czerwonego. Wydarzenia Wielkiego Piątku mają swoje silne i plastyczne odbicie w obrzędach liturgii tego dnia. 
Po liturgii słowa następuje adoracja krzyża, a później i obrzędzie komunii Najświętszy Sakrament, zostaje przeniesiony do grobu.

Eugenia Skibińska, Chrystus w grobie, Kutno

Budowanie grobów to bardzo stary zwyczaj wywodzący się z Jerozolimy. Od XI wieku kadzie się w nie figurę umęczonego Chrystusa i Najświętszy Sakrament. Budowanie grobów pańskich w Polsce ma swoją bogatą tradycję. Groby zawierały zawsze aktualną treść historyczną, polityczną. Stanowią one jeden z fenomenów polskiej kultury. Swoiste ich teatrum przedstawił ks. J. Kitowicz w opisach doby baroku, np. w XVII w jednym z kościołów warszawskich grób zbudowano z samych szyszaków, tarcz, szabel. Do starej polskiej tradycji należy odwiedzanie grobów w świątyniach całymi rodzinami. 
Od Wielkiej Środy do Piątku na ulicach miast i w kościołach spotkać można było kapników inaczej biczowników. Ubrani w pokutne stroje biczowali swoje ciało dyscypliną. 
W Wielki Piątek dla upamiętnienia Męki Pańskiej, odbywały się procesje z udziałem owych kapników i wiernych oraz misteria pasyjne.
⦁ Wielki Piątek to dzień ścisłego postu. Katolicy nie jedzą w tym dniu nic dla uczczenia Meki i śmierci Chrystusa.
⦁ Na znak żalu zasłaniano w domach lustra i krzyże
⦁ Zdejmowano krzyże, zawijano w płótna i chowano do skrzyń jak do grobu
⦁ Wygaszano ogień, nie pieczono chleba co by suszy nie było latem
⦁ W tym dniu gospodynie rozsypywały po polach popiół, a następnie odbywał się pogrzeb śledzia i żuru. Śledzia wieszano na gałęzi, a garnek z żurem tłuczono jako koniec postu
⦁ O świcie dokonywano symbolicznej kąpieli w zbiornikach wodnych
⦁ W dniu tym bacznie obserwowano pogodę:

Deszcz na Wielki Piątek napełnia każdy kątek.

Jak w Wilki Piątek rosa to dosiewać prosa, a jak mróz to kamieniem proso przyłóż.

W Wielki Piątek jasno- to w stodole ciasno.

…a tak wszystko staje się nowe na jutrzejszą niedzielę: ogień i woda, chaty i jadło i serca obmyte żalem…”
Zofia Kossak-Szczucka, Rok Polski

tekst: Aldona Plucińska

zdjęcia: Adrian Jaszczak

 

Ilość wyświetleń: 274