Dział Kultur Ludowych Krajów Pozaeuropejskich

Strona główna » Działy » Zespół Działów Etnograficznych » Dział Kultur Ludowych Krajów Pozaeuropejskich

Opiekę nad działem sprawuje kustosz dyplomowany dr Joanna Borucka-Piech

tel.: 42 632-84-40 wew. 21

e-mail: joanna.borucka.piech@maie.lodz.pl

 

Dział Kultur Ludowych Krajów Pozaeuropejskich powstał dzięki odzyskaniu na drodze rewindykacji w 1967 r. około trzystu zabytków pozaeuropejskich, które pierwotnie stanowiły własność Miejskiego Muzeum Etnograficznego w Łodzi, a które w okresie II wojny światowej zostały przez władze niemieckie sprzedane najpierw do Muzeum w Lipsku, a stamtąd do muzeów w Hamburgu, Getyndze i Kolonii. W tym samym roku do Muzeum powróciły zabytki zdeponowane w 1961 r. w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Obiekty te, prezentujące kulturę Indian z dorzecza Ukayali oraz sztukę Afryki Zachodniej, stały się zasadniczą częścią kolekcji Działu.

Obecnie w zbiorach można wyróżnić kilka większych kolekcji: afrykańską, peruwiańską, japońską i australijską.

Kolekcja z terenu Czarnej Afryki obejmuje głównie obiekty z zachodniej części kontynentu. Jej trzon stanowią zabytki ze zbiorów przedwojennych, pozyskanych od Polaków przebywających na Czarnym Lądzie i związanych m.in. z Ligą Morską i Kolonialną (np. Kazimierza Armina, Ludwika Anigsteina, Marii Januszewiczowej). Zbiór ten obejmuje przedmioty codziennego użytku (naczynia, ozdoby) oraz maski i rzeźby pochodzące w przeważającej części z Liberii. Wartościową częścią kolekcji afrykanistycznej są zbiory pozyskane w 1936 r. dzięki podróżnikowi Jerzemu Giżyckiemu, dokumentujące kulturę dawnego Sudanu Zachodniego. W 1980 r. kolekcja wzbogaciła się o 200 obiektów z terenu Kamerunu (ozdoby, instrumenty muzyczne, przedmioty gospodarskie), podarowanych przez uczestników wyprawy Koła Naukowego Studentów Biologii UŁ. Dział posiada także znaczącą kolekcję sztuki: rzeźb i masek z terenu Mali i Burkina Faso (plemiona Dogon, Bambara, Bobo). Na uwagę zasługuje także zbiór prawie 40 rzeźb wschodnioafrykańskiego plamienia Makonde.

Kolekcja z terenu Montanii Peruwiańskiej liczy ok. 140 zabytków. Są to obiekty pochodzące z przedwojennych zbiorów Miejskiego Muzeum Etnograficznego w Łodzi, pozyskane zwłaszcza dzięki członkom Ligi Morskiej i Kolonialnej (Kazimierzowi Warchałowskiemu, Aleksandrowi Freydowi oraz Zdzisławowi Szymońskiemu) w trakcie wypraw badawczych do Peru organizowanych przez Polski Urząd Emigracyjny w latach 1927-1936. Zbiór ten reprezentuje kulturę materialną plemion takich jak Shipibo, Piro, Campa, Cashibo, Chama czy Yagua. Na kolekcję składają się stroje (męskie okrycia zwane cushma i spódnice), ozdoby i biżuteria (m.in. wykonane z kolorowych koralików i ozdobione małpimi zębami), naczynia zdobione charakterystycznymi geometrycznymi motywami, instrumenty muzyczne i inne przedmioty codziennego użytku (m.in. narzędzia tkackie takie jak warsztaty, deseczki do wyrobu bransolet i mieczyki do dociskania nici w trakcie tkania). W latach 1976-77 uzupełniono zbiory z Ameryki Południowej o ceramikę i ozdoby pochodzące z Ekwadoru i Kolumbii.

Początki zbiorów japońskich wiążą się z wymianą pomiędzy MAiEŁ a Uniwersytetem Aoyama Gakuin w Tokio. Wówczas, w 1971 r., do Łodzi trafiła kolekcja składająca się ze 140 przedmiotów: naczyń z laki i porcelany, akcesoriów kuchennych, ozdób świątecznych oraz kimon i dodatków do tego japońskiego ubioru. W 1994 r. Muzeum otrzymało w darze bogaty i różnorodny zbiór kimon, dzięki czemu obecnie posiada bardzo znaczącą kolekcję tradycyjnego stroju japońskiego, składającą się z prawie 200 elementów. Dział dysponuje również elementami japońskiego uzbrojenia, do którego należą dwie zbroje samurajskie, miecze wakizashi i no-dachi, włócznie i jelce (część z tych przedmiotów stanowią depozyty).

Zgromadzona w dziale kolekcja z Australii i Nowej Gwinei prawie w całości pochodzi z wymiany zabytków pomiędzy MAiEŁ a muzeum przy James Cook University w Townsville, która miała miejsce w latach 1994-96. Pozyskano w ten sposób obiekty dokumentujące kulturę Aborygenów i Papuasów: broń, narzędzia łowieckie, przedmioty gospodarskie (kosze, naczynia, torby), ozdoby oraz akcesoria obrzędowe. W skład przekazanej z Australii kolekcji weszły także zbiory sztuki Aborygenów (malarstwo i rzeźba).

Dział ponadto posiada w zbiorach nieliczne obiekty z terenu Azji (Chiny, Mongolia, Syberia, dawne środkowoazjatyckie republiki radzieckie), Ameryki Południowej (poza kolekcją z Montanii) oraz Północnej Afryki. Szczególną wartość muzealną wśród tych zabytków mają XIX-wieczne przedmioty użytkowe, malowidła i rzeźby z Chin i Mongolii, południowoamerykańska ceramika oraz fragmenty tkanin z okresu prekolumbijskiego. W 2012 r. kolekcja poszerzyła się m.in. o dwie współczesne akwarele meksykańskiego artysty Mario Parry.

W maju 2016 roku do kolekcji na drodze rewindykacji trafiło 337 obiektów z Instytutu Etnologii Uniwersytetu Georga-Augusta w Getyndze.


Zgromadzone zbiory na koniec 2017 roku liczyły 2 200 eksponatów.

 

 

 

Ilość wyświetleń: 1019